Terroryzm jako zjawisko o globalnym zasięgu, stanowi jedno z największych wyzwań współczesnego świata. Jego nieprzewidywalność i destrukcyjny charakter mają ogromny wpływ na wiele sektorów gospodarki, w tym na rynek ubezpieczeń. 

W niniejszym dokumencie przeanalizujemy, jak terroryzm wpływa na rynek ubezpieczeń oraz jakie są główne wyzwania i rozwiązania w tym zakresie. Spróbujemy znaleźć odpowiedź na to, w jaki sposób polscy przedsiębiorcy, mogą się zabezpieczyć przed tego typu ryzykiem, w ramach ubezpieczeń majątku firmowego.

Definicje terroryzmu

Zgodnie z definicją Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy aktem terrorystycznym jest: „każdy czyn popełniony przez osobę lub grupę osób z udziałem przemocy lub groźby jej użycia przeciwko państwu, jego instytucjom, jego ludności w ogólności lub konkretnym jednostkom, motywowanym przez separatystyczne aspiracje, ekstremistyczne koncepcje ideologiczne, fanatyzm lub irracjonalne i subiektywne czynniki, zorientowany na stworzenie klimatu terroru wśród osób publicznych, określonych jednostek lub grup w społeczeństwie bądź w całym społeczeństwie” .

Jak terroryzm definiują w swoich OWU ubezpieczyciele obecni na polskim rynku? Poniżej kilka przykładów

• PZU – Akty terroryzmu – działanie mające na celu wprowadzenie chaosu, zastraszenie ludności lub dezorganizację życia publicznego dla osiągnięcia określonych skutków ekonomicznych, politycznych, religijnych, ideologicznych, socjalnych lub społecznych;
• HESTIA – Terroryzm – nielegalne akcje organizowane z pobudek ideologicznych lub politycznych, indywidualne lub grupowe skierowane przeciwko osobom lub obiektom w celu wprowadzenia chaosu, zastraszenia ludności i dezorganizacji życia publicznego przy użyciu przemocy albo skierowane przeciw społeczeństwu z zamiarem jego zastraszenia dla osiągnięcia celów politycznych lub społecznych,
• WARTA – Akty terroryzmu – użycie siły lub przemocy lub groźba ich użycia przez jakąkolwiek osobę lub grupę osób, działające samodzielnie lub w imieniu lub w powiązaniu z jakąkolwiek organizacją lub rządem, dokonane z pobudek politycznych, religijnych, ideologicznych lub z powodu przynależności etnicznej lub rasowej, z zamiarem wywarcia wpływu na jakiekolwiek legalnie ustanowione władze lub zastraszenia społeczeństwa lub jego części

Ubezpieczenie terroryzmu

Czy ubezpieczenie ryzyka terroryzmu jest możliwe na polskim rynku finansowym? 

W swoich Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia powyżsi ubezpieczyciele standardowo ryzyko terroryzmu wyłączają z ochrony ubezpieczeniowej (nawet na zakresie ALL RISK):

• „PZU nie odpowiada za szkody będące następstwem aktów terroryzmu (…)”
• „Odpowiedzialność ERGO HESTII nie obejmuje szkód bezpośrednio lub pośrednio powstałych wskutek (…) terroryzmu i sabotażu”
• „Warta nie ponosi odpowiedzialności za szkody powstałe w związku lub wskutek aktów terroryzmu (…)”.

* zapisy pochodzą z OWU mienia przedsiębiorstw, choć zbliżone / tożsame postanowienia znajdują się również w innych OWU m.in. ubezpieczenia domów, mieszkań, samochodów itp.

Te same OWU jednak dają możliwość włączenia do zakresu polisy ryzyka terroryzmu poprzez wykupienie odpowiedniej klauzuli tj.:

• PZU – Klauzula aktów terroryzmu
• HESTIA – Klauzula 507 Ubezpieczenie terroryzmu
• WARTA – Klauzula ubezpieczenia aktów terroryzmu

Wielokrotnie podkreślaliśmy już, że ubezpieczenie od wszystkich ryzyk (ALL RISK) jest ubezpieczeniem, które faktycznie nie definiuje co jest objęte ochroną ubezpieczeniową, oferując polisę na zdarzenia nagłe, nieprzewidziane, jednak nie oznacza to odpowiedzialności całkowitej, bowiem każda polisa zawiera pewne wyłączenia. Terroryzm jest jednym ze standardowych wyłączeń, co ważne, nie tylko na polskim rynku ubezpieczeniowym.

Terroryzm – ryzyko wyłączone z polisy lub limitowane

Standardowo zatem terroryzm będzie wyłączony z polisy, która obejmuje mienie przedsiębiorstwa, jednak jak już ustaliliśmy, możliwe jest włączenie ryzyka do zakresu ochrony ubezpieczeniowej, poprzez dedykowaną klauzulę i zapłatę dodatkowej składki.

Warto zaznaczyć, że polski rynek ubezpieczeniowy nie jest gotowy, aby ofertować ubezpieczenie terroryzmu bez limitu, czyli do pełnych sum ubezpieczenia. Standardowo ubezpieczyciele oferują ochronę dla aktów terroru na poziomie kilkuset tysięcy złotych, maksymalnie do kilku – kilkunastu milionów sumy ubezpieczenia. Tego typu ochrona może być niewystarczająca dla większych firm, które identyfikują możliwość realizacji tego typu ryzyka. Co w tej sytuacji? 

Dobry broker ubezpieczeniowy poradzi sobie z takim wyzwaniem – z naszych doświadczeń możliwych jest kilka scenariuszy:

• znalezienie ubezpieczyciela, który aktualnie może pokryć ryzyko terroryzmu do pełnych sum ubezpieczenia danego klienta (wciąż jest to możliwe na polskim rynku),
• znalezienie reasekuratora, który zaoferuje ubezpieczenie nadwyżkowe nad aktualną polisę firmy, obejmujące akty terroru,
• znalezienie dedykowanego specjalistycznego ubezpieczenia (w Polsce lub za granicą) typu political risk lub political violence war and terrorism.

Ubezpieczenie firmy a terroryzm – Jak zabezpieczyć firmę

Terroryzm w polsce na przykładach

Wydaje się, że cała analiza tego typu ryzyka w Polsce jest trochę na wyrost, a realizacja tego typu zdarzeń jest z punktu widzenia przedsiębiorcy marginalna. Faktycznie jednak warto wziąć pod uwagę aktualną sytuację geopolityczną oraz związane z nią zagrożenia.

Powyższy komunikat, zestawiony z definicją terroryzmu, daje potencjalnie ubezpieczycielowi „furtkę” na to, aby uwolnić się od odpowiedzialności polisowej i odmówić wypłaty odszkodowania poszkodowanemu w zdarzeniu, który nie wykupił w ramach swojego ubezpieczenia klauzuli terroryzmu z odpowiednio wysokim limitem! Nie ma tutaj znaczenia fakt, że każde ubezpieczenie majątku firmowego w Polsce obejmuje swoją ochroną ryzyko pożaru, bowiem terroryzm jest wyłączeniem generalnym, nadrzędnym. 

W tego typu medialnych sprawach, według naszej wiedzy, ubezpieczyciele nie uciekali się do tej pory do egzekwowania tego typu postanowień umowy ubezpieczenia, wypłacając adekwatne odszkodowania, ale według nas nie warto zostawiać tego typu luki, jeśli dostrzegamy możliwość tego, iż firma znajdzie się na celowniku terrorystów czy innych podobnych bojówek.

Ubezpieczenie firmy a terroryzm – Mapa wizualnie pokazująca ilość ataków terrorystycznych w krajach

Polska według Global Terrorism Index 2024 znajduje się w strefie niskiego, ale realnego ryzyka terrorystycznego, co potwierdza potrzebę świadomego zarządzania tym ryzykiem.

Wpływ terroryzmu na rynek ubezpieczeń

Rosnące ryzyko

W związku z nasileniem się działań terrorystycznych na całym świecie, ryzyko związane z terroryzmem stało się istotnym czynnikiem wpływającym na rynek ubezpieczeń. Wysokie ryzyko wystąpienia ataków terrorystycznych wpływa na składki ubezpieczeniowe oraz na dostępność polis ubezpieczeniowych dla przedsiębiorstw i osób prywatnych.

Wysokie koszty odszkodowań

Ataki terrorystyczne mogą powodować ogromne straty materialne i finansowe. Na przykład, zamachy z 11 września 2001 roku spowodowały straty szacowane na miliardy dolarów, co miało ogromny wpływ na branżę ubezpieczeniową. Firmy ubezpieczeniowe muszą liczyć się z wysokimi kosztami wypłat odszkodowań, co z kolei wpływa na ich stabilność finansową.

Zwiększone wymagania regulacyjne

W odpowiedzi na rosnące ryzyko terroryzmu, rządy i organizacje międzynarodowe wprowadziły liczne regulacje mające na celu ochronę zarówno ubezpieczycieli, jak i ubezpieczonych. Na przykład, w Stanach Zjednoczonych wprowadzono ustawę Terrorism Risk Insurance Act (TRIA), która zapewnia wsparcie rządowe dla rynku ubezpieczeń w przypadku dużych ataków terrorystycznych.

Podsumowanie

Terroryzm stanowi istotne wyzwanie dla rynku ubezpieczeń, wpływając na składki, dostępność polis oraz stabilność finansową firm ubezpieczeniowych. W odpowiedzi na rosnące ryzyko, rządy i organizacje międzynarodowe wprowadzają liczne regulacje mające na celu ochronę zarówno ubezpieczycieli, jak i ubezpieczonych. Współpraca międzynarodowa i prewencja są kluczowe dla skutecznego zarządzania ryzykiem terrorystycznym. Warto uwzględniać w każdej kolejnej polisie możliwość wystąpienia tego typu zdarzeń, biorąc pod uwagę aktualną sytuację geopolityczną, w jakiej znajduje się Polska.